Siła plotki

Znalazłem opis ciekawego eksperymentu przeprowadzonego w 1973 r. przez amerykańskiego psychologa Davida L.Rosenhana. Ośmioro zdrowych ludzi zgłosiło się jednocześnie do kilku klinik psychiatrycznych na terenie Stanów Zjednoczonych, symulując omamy słuchowe (głosy mówiące im o pustce). Zgodnie z przewidywaniami, pseudo-pacjenci zostali natychmiast przyjęci z rozpoznaniem schizofrenii. Jednak będąc już w szpitalach mieli zachowywać się całkowicie normalnie. Pomimo tego iż przestali uskarżać się na dolegliwości, ich pobyt był przedłużany (średnio wynosił 19 dni). Ceną uwolnienia było przyznanie się do choroby i zobowiązanie do regularnego przyjmowania leków psychotropowych.

Druga część eksperymentu była przewrotna. Rozpuszczono plotkę o tym iż w klinikach pojawią się symulanci. Na 193 osoby, które w ciągu kilku tygodni stawiły się w izbach przyjęć, lekarze stwierdzili 21 przypadków “fałszerstwa” a pielęgniarze ok. 40-tu. 19 przypadków “oszustwa” ustaliły jednomyślnie obie grupy personelu.

Spójrzmy teraz na naszą politykę przez pryzmat opisanej historii. Wystarczy skutecznie rozpropagowana plotka aby władza zaczęła widzieć politycznych oponentów w sporej części bogu ducha winnych obywateli zgłaszających swoje problemy. Oznacza to, iż nawet najbardziej racjonalne i apolityczne postulaty będą rozpatrywane pod kątem cynicznego podstępu. Co ciekawe, jawnie występująca opozycja niezależnie od tego co mówi, również klasyfikowana jest negatywnie. Czy widzicie w tym opisie miejsce dla jakichkolwiek przejawów zdroworozsądkowej komunikacji?

Spotkałem na swojej drodze wielu plotkarzy. Plotkarz jest często osobą lepiej zorientowaną w cudzych myślach niż sam właściciel myśli. Sęk w tym, że wpuszczanie w obieg informacji niesprawdzonych, nawet w najlepszej intencji np. wspierania swoich politycznych sympatii, sprzyja zamykaniu możliwości wszelkiego dialogu z władzą – również przychylnym jej plotkarzom. W rezultacie, dochodzi do najprostszego typu klasyfikacji: za nami – NASZ, mający jakiekolwiek uwagi – WRÓG.

Zastanawiając się czasem nad tym naszym polskim chaosem, dochodzę do wniosku, że ulepszanie tego kraju czy bytu zamieszkujących go obywateli jest skazane na całkowitą klapę z powodu bardzo długiej listy działań, wśród których plotka zajmuje ważne miejsce. Czy zdajemy sobie sprawę z jej destrukcyjnego wpływu? Nie sądzę. Nawet sami nie plotkując ponosimy konsekwencje plot cudzych i to niekoniecznie tych wymierzonych konkretnie w nas. Plotka była narzędziem aparatu bezpieki w czasach PRL gdy m.in. do kolejek podłączali się “działacze systemu” i rozgłaszali wieści o niemoralnym prowadzeniu się niewygodnych władzy autorytetów. O ile plotka mieściła się w zakresie choćby szczątkowej wiarygodności stawała się rosnącym z dnia na dzień mitem, by w rezultacie zaczęto postrzegać ją jako prawdę.

Jaka ilość takich prawd z drugiego obiegu żyje sobie w naszej wolnej przestrzeni wymiany opinii? Ile prawd prawdziwych postrzegamy jako plotki? Zakładając to, że ktoś mówi nam prawdę, możemy zostać dotkliwie oszukani. Gdy założymy potencjalną fałszywość otrzymanej treści – możemy bardzo paskudnie potraktować to co prawdziwe.

 

(fot: http://www.videojug.com)